Türkiye'de Dijital Göçebe Rehberi: Uzaktan Çalışma ve İzinler

Dijital Göçebe Statünüzü Belirleyin

Türkiye’de uzaktan çalışmak isteyen yabancılar için ilk ayrım, işin kimin için ve hangi hukuki ilişkiyle yapıldığıdır. “Dijital göçebe” ifadesi, genellikle gelirini çevrim içi çalışan, fiziksel olarak bir ofise bağlı olmayan ve işini farklı ülkelerden sürdürebilen kişileri tanımlar. Ancak göç ve çalışma hukuku açısından bu tanım tek başına yeterli değildir. Türkiye’de bulunurken yabancı bir şirket için uzaktan çalışmak, Türkiye’deki bir işverenle iş sözleşmesi yapmak veya Türkiye’de kendi ticari faaliyetinizi yürütmek farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Bu nedenle, “Türkiye’de uzaktan çalışabilir miyim?” sorusunun cevabı, sadece bilgisayar başında çalışıp çalışmadığınıza göre değil; gelirin kaynağı, işverenin bulunduğu ülke, Türkiye’de bir iş ilişkisi kurulup kurulmadığı ve başvurulacak statü birlikte değerlendirilerek verilir.

Dijital Göçebe Vizesi ve İkamet İzni

Türkiye, dijital göçebeler için Go Türkiye — Digital Nomads sayfasını kullanmaktadır. Bu platform, Türkiye’de uzaktan çalışmak isteyen yabancılar için dijital göçebe kavramının resmî görünürlüğünü artırmıştır. Ancak bu, herkesin aynı şartlarla ikamet veya çalışma hakkı aldığı bir sistem olarak yorumlanmamalıdır.

Dijital göçebe statüsüyle Türkiye’ye gelmeyi düşünen kişinin, başvuruya konu edilecek yolun kendi durumuna uyup uymadığını kontrol etmesi gerekir. Örneğin, kişi sadece Türkiye’de yaşamak ve yabancı kaynaklı gelirle uzaktan çalışmak istiyor olabilir. Başka bir kişi ise Türkiye’deki bir şirketle iş sözleşmesi imzalamayı planlıyor olabilir. İkinci senaryoda mesele artık yalnız “dijital göçebe” başlığı altında değil, çalışma izni çerçevesinde değerlendirilir.

Türkiye’de ikamet izni, ülkede kalış hakkı bakımından önemlidir; ancak her ikamet izni türü çalışma hakkı vermez. Turistik ikamet izni, Türkiye’de belirli bir amaçla kalışa ilişkindir ve Türkiye’de bir işveren yanında çalışma hakkı sağlamaz.

Türk İşveren Varsa Çalışma İzni Alın

Türkiye’deki bir şirket veya kişi için çalışacaksanız, konu doğrudan çalışma iznine gelir. Çalışma izni olmayan bir yabancının Türkiye’de herhangi bir şekilde çalışması yasal değildir ve yaptırıma tabidir. Bu kural, işin ofiste yapılması ile evden veya çevrim içi yapılması arasında ayrım yapmaz; belirleyici olan Türkiye’de çalışma ilişkisinin varlığıdır.

Çalışma izni başvuruları yurt içinden veya yurt dışından yapılabilir ve E-İzin sistemi üzerinden yürütülür. Yabancı adına çalışma izni başvurusunun işvereni tarafından gerçekleştirilmesi gerekir. Yurt içinde bulunan yabancıların çalışma izni alabilmesi için, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünce uygun görülen yabancılar hariç olmak kaydıyla, en az altı ay süreli ikamet iznine sahip olması gerekir.

Tüm çalışma izni başvurularında yabancı açısından pasaport, fotoğraf ve iş sözleşmesi örneği gereklidir. Yurt içi başvurularda işveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi ile pasaport sureti başvuru dosyasında yer alır. Pasaportun Latin harfleriyle yazılı olmadığı durumlarda onaylı çeviri de istenebilir.

Çalışma İzni Türleri

Çalışma izni süreli, süresiz ve bağımsız olarak düzenlenebilir. İlk başvuruda, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla en fazla bir yıl süreli çalışma izni verilir. Bu izin belirli bir iş yeri veya aynı iş kolundaki iş yerlerinde belirli bir iş için düzenlenir; yani sınırsız ve her işte kullanılabilen genel bir çalışma hakkı gibi değerlendirilmemelidir.

Süresiz çalışma izni daha ileri bir statüdür. Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak bu şartları taşımak, başvurunun mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. Süresiz çalışma izni olan yabancı, özel kanunlardaki düzenlemeler hariç ve sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak kaydıyla, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanabilir.

Kendi İşinizi Yapıyorsanız Şirket Seçeneğini Değerlendirin

Bazı dijital göçebeler Türkiye’de bir işverene bağlı çalışmak yerine kendi hizmetini sunmak, danışmanlık yapmak veya ticari faaliyet yürütmek isteyebilir. Bu durumda yalnızca “uzaktan çalışıyorum” demek yeterli bir hukuki açıklama sağlamaz. Faaliyetin Türkiye’de nasıl yapılandırıldığı, gelir ilişkisinin niteliği ve işin Türkiye ekonomisiyle bağlantısı ayrıca değerlendirilir.

Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir ve bu izin süreli olarak düzenlenir. Bağımsız çalışma izninin değerlendirilmesinde yabancının eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, şirket ortağı ise sermaye payı ve Bakanlıkça belirlenecek diğer hususlar dikkate alınır. Bu nedenle şirket kurma veya bağımsız çalışma seçeneği, her dijital göçebe için otomatik ve standart bir yol değildir.

Başvuru Öncesi Belgeler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Başvuru türü değiştikçe belge seti de değişir. Çalışma izni tarafında temel belgeler arasında pasaport, fotoğraf ve iş sözleşmesi örneği bulunur. Yurt içinden yapılan çalışma izni başvurularında imzalı iş sözleşmesi ve pasaport sureti özellikle önemlidir. İkamet izni, dijital göçebe statüsü veya şirket bağlantılı işlemlerde ise dosyanın içeriği başvurunun niteliğine göre ayrıca şekillenir.

• Türkiye’deki bir işveren için çalışıyorsanız çalışma izni dosyası işveren üzerinden ilerler.
• Türkiye’de yalnızca kalış statünüzü düzenlemek istiyorsanız ikamet izni tarafı ayrıca değerlendirilir.
• Kendi faaliyetiniz veya şirket ortaklığınız varsa, çalışma izni ve ticari yapı birlikte ele alınmalıdır.

Türkiye’de uzaktan çalışmak isteyen yabancıların en sık karıştırdığı konu, çevrim içi çalışmanın otomatik olarak serbest olduğu varsayımıdır. Oysa çalışma izni bakımından önemli olan işin internet üzerinden yapılması değil, Türkiye’de çalışma sayılıp sayılmadığı ve hangi kişi veya kurumla hukuki bağ kurulduğudur.

Bir başka kritik nokta da ikamet izni ile çalışma izninin birbirinin yerine geçmemesidir. Çalışma izni, yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı veren bir belge olarak düzenlenir. Buna karşılık yalnız ikamet izni sahibi olmak, Türkiye’de çalışma hakkı doğurmaz. Bu ayrımı baştan kurmak, yanlış statüyle başvuru yapılmasının önüne geçer.

ESG Consulting Yorumu

Türkiye’de dijital göçebe olarak bulunmak isteyen yabancılar için tek bir cevap yoktur. Yabancı işverene bağlı uzaktan çalışma, Türkiye’deki bir işverenle çalışma, bağımsız mesleki faaliyet veya şirket üzerinden iş yapma ihtimalleri farklı hukuki sonuçlar doğurur. Bu nedenle doğru soru “Türkiye’de dijital göçebe izni var mı?” ile sınırlı kalmamalı; “Benim gelir ve çalışma modelim Türkiye’de hangi statüye giriyor?” şeklinde kurulmalıdır.

ESG Consulting olarak değerlendirmede önce çalışma ilişkisinin niteliğine bakıyoruz: İşveren nerede, sözleşme kiminle, Türkiye’de fiilen hangi faaliyet yürütülecek, mevcut ikamet durumu çalışma izni başvurusuna elverişli mi? Bu çerçeve netleştiğinde dijital göçebe yolu, ikamet izni, çalışma izni veya şirket seçeneği daha doğru karşılaştırılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de dijital göçebe olarak uzaktan çalışabilir miyim?

Cevap yalnız bilgisayar başında çalışıp çalışmadığınıza göre verilmez. Gelirin kaynağı, işverenin bulunduğu ülke, Türkiye’de bir iş ilişkisi kurulup kurulmadığı ve başvurulacak statü birlikte değerlendirilir.

Turistik ikamet izni Türkiye’de çalışma hakkı verir mi?

Hayır. İkamet izni ülkede kalış hakkı bakımından önemlidir; ancak her ikamet izni türü çalışma hakkı vermez. Turistik ikamet izni Türkiye’de bir işveren yanında çalışma hakkı sağlamaz.

Türkiye’deki bir işveren için uzaktan çalışacaksam ne gerekir?

Türkiye’deki bir şirket veya kişi için çalışacaksanız konu doğrudan çalışma iznine gelir. Çalışma izni olmayan bir yabancının Türkiye’de herhangi bir şekilde çalışması yasal değildir ve yaptırıma tabidir.

Çalışma izni başvurusunu yabancı kişi kendisi mi yapar?

Yabancı adına çalışma izni başvurusunun işvereni tarafından gerçekleştirilmesi gerekir. Başvurular yurt içinden veya yurt dışından yapılabilir ve E-İzin sistemi üzerinden yürütülür.

Şirket kurmak veya bağımsız çalışmak her dijital göçebe için standart yol mudur?

Hayır. Bağımsız çalışma izni ve şirket bağlantılı seçenekler; faaliyetin niteliği, Türkiye ekonomisiyle bağlantısı, mesleki deneyim, yatırım veya şirket ortaklığı gibi unsurlarla birlikte değerlendirilir.