Yabancılar İçin Şahıs Şirketi Kurulumu: Gerekli Belgeler ve MERSİS

Yabancılar Türkiye’de Şahıs Şirketi Kurarken Belge Süreci

Türkiye’de şirket kurmak isteyen yabancılar için ilk ayrım, kurulacak yapının niteliğidir. Şahıs şirketi, tek kişinin kendi adına ticari faaliyete başlamasını ifade eder. Ancak resmî kuruluş işlemlerinde şirket türü, kayıt yapılacak kurum ve faaliyet alanı belge listesini etkileyebilir. Bu nedenle yabancı bir kişinin Türkiye’de ticari faaliyete başlamadan önce belgenin hangi işlem için istendiğini bilmesi önemlidir.

Türkiye’de uluslararası yatırımcılar, yerel yatırımcılarla aynı hak ve yükümlülüklere sahiptir. Yabancı yatırımcılar, Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan şirket türlerini kurabilir. Şirket kuruluşları, Ticaret Odalarında faaliyet gösteren Ticaret Sicili Müdürlüklerinde gerçekleştirilir. Ticaret sicili işlemlerinde Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) kullanılır; ticaret sicili verileri bu sistem üzerinden elektronik ortamda düzenlenir ve saklanır.

Şahıs işletmesi için belge ihtiyacı, limited veya anonim şirket kuruluşundan farklı olabilir. Ancak yabancı gerçek kişi bakımından bazı belgeler her dosyada temel kimlik ve yetki bilgisi olarak karşımıza çıkar: pasaport, pasaportun noter tasdikli tercümesi, Türkiye’de ikamet ediliyorsa ikamet iznine ilişkin noter tasdikli belge ve vergi dairesinden alınmış vergi kimlik numarası.

Önemli: Kuruluş ve kayıt süreçlerinde güncel uygulama, başvuru yapılacak kurumun talebine göre değişebileceği için resmî kaynak ve ilgili sicil müdürlüğü uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir.

Pasaport ve Noter Tasdikli Tercüme

Yabancı kişi Türkiye’de ticari bir kayıt yaptırırken kimlik belgesi olarak pasaport kullanılır. Pasaport yabancı dilde düzenlendiği için resmî işlemlerde genellikle noter tasdikli tercümesiyle birlikte değerlendirilir. Noter tasdikli tercüme, pasaporttaki ad, soyad, doğum tarihi, uyruk ve belge numarası gibi bilgilerin Türkçe olarak resmî dosyada kullanılabilmesini sağlar.

Şahıs işletmesi özelinde kurumun talep edeceği nüsha sayısı ve dosya formatı değişebilir; ancak pasaportun ve tercümesinin yabancı başvurularında temel belge niteliği taşıdığı açıktır.

Vergi Kimlik Numarası

Türkiye’de ticari faaliyette bulunacak yabancı kişinin vergi işlemleri için vergi kimlik numarası gerekir. Bu numara, kişinin Türkiye’deki vergi kayıtlarında tanımlanması için kullanılır. Vergi kimlik numarası yalnızca şirket kuruluşunda değil, banka işlemleri, vergi dairesi kayıtları, bazı noter işlemleri ve ticari faaliyetle bağlantılı resmî başvurular gibi birçok işlemde de kullanılır.

İkamet İzni Belgesi

Yabancı kişi Türkiye’de ikamet ediyorsa, noter tasdikli ikamet izni belgesi istenebilir. İkamet izni, kişinin Türkiye’deki kayıtlı statüsünü gösterir. Türkiye dışında yaşayan bir kişi ile Türkiye’de ikamet izniyle bulunan bir kişinin dosyası aynı olmayabilir. Bu nedenle ikamet iznine ilişkin belge, kişinin Türkiye’de ikamet edip etmediğine göre değerlendirilir.

Şirket Sözleşmesi ve MERSİS Süreci

Ticaret sicili işlemleri, Ticaret Sicili Yönetmeliği uyarınca MERSİS üzerinden yürütülür. Tutanak ve ana sözleşmenin çevrimiçi olarak MERSİS’e gönderilmesi gerekir. Ayrıca şirket sözleşmesinin Ticaret Sicili Müdürlüğü yetkili personeli veya Noter huzurunda kurucuların tamamı tarafından imzalanması, sicil başvurusu için gerekli belgeler arasında yer alır.

Şahıs işletmesi bakımından “şirket sözleşmesi” limited veya anonim şirketlerdeki kadar merkezi bir belge olmayabilir. Ancak faaliyet konusu, unvan, adres ve kurucu bilgileri gibi unsurlar ticari kayıt sürecinde önem taşır. Kuruluşun hangi yapı altında yapılacağı belirlendikten sonra, MERSİS ve Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafındaki belge ihtiyacı buna göre netleşir.

İmza Beyannamesi ve Noter İşlemleri

Şirket kuruluşlarında belgelerin düzenlenmesi ve noter tasdiki resmî süreçte yer alır. Noter tasdiki, özellikle yabancı dildeki belgelerin tercümeleri, kimlik belgeleri ve imzaya dayalı işlemlerde belgenin resmî dosyada kullanılabilir hale gelmesi açısından önemlidir.

İmza beyannamesi, kişinin belirli bir imza örneğinin resmî işlem dosyasında yer almasını sağlar. Ticari işlemlerde kimin hangi sıfatla imza attığının belirlenmesi gerekir. Yabancı kişi adına işlem yapılacaksa veya belgeler vekâletle takip edilecekse, imza ve temsil yetkisine ilişkin belgelerin doğru hazırlanması dosyanın değerlendirilmesinde belirleyici olabilir.

Yabancı Tüzel Kişi Ortak Varsa Ek Belgeler

Bazı başvurularda yabancı bir tüzel kişinin ortak veya yatırımcı olarak yer aldığı yapılar gündeme gelebilir. Bu durumda belge listesi genişler. Yabancı tüzel kişi ortak için, yatırımcının ülkesindeki ilgili makam tarafından düzenlenen faaliyet belgesi gerekir. Bu faaliyet belgesi, şirketin mevcut durumu ve imza yetkilileri hakkında bilgi içermelidir.

Ayrıca tüzel kişi hissedarın kuruluş için onayını gösteren yetkili kurumsal merci kararı da istenir. Eğer şirketin kuruluşunda şirket adı, faaliyet alanı gibi özel koşullar bulunuyorsa, bu koşulların ilgili kararlarda açıkça yer alması gerekir. Bir tüzel kişinin kurulacak şirkette yönetim kurulu üyesi olarak görevlendirilmesi halinde, tüzel kişi adına hareket edecek gerçek kişinin adı ve görevlendirme bilgisi de kararda gösterilmelidir.

Çalışma İzni Şirket Kuruluşundan Ayrı Değerlendirilir

Yabancıların en çok karıştırdığı konulardan biri şirket kuruluşu ile çalışma izni arasındaki ilişkidir. Şirket kurmak, tek başına çalışma izni anlamına gelmez. Çalışma izni, ayrı bir hukuki statüdür ve yabancının Türkiye’de fiilen çalışması bakımından değerlendirilir.

Bu nedenle belge hazırlığı yapılırken kuruluş dosyası ile çalışma izni dosyasını birbirinden ayırmak gerekir. Şirket kuruluşunda pasaport, vergi kimlik numarası, noter tasdikli tercümeler ve ticari kayıt belgeleri öne çıkarken; çalışma izni başvurusu kendi şartları ve değerlendirme usulü olan ayrı bir süreçtir.

Doğru Yapı Seçimi ve Belge Hazırlığı

Yabancı bir kişi Türkiye’de şahıs şirketi kurmak istediğinde ilk bakılması gereken konu yalnızca “hangi belgeler gerekli?” sorusu değildir. Faaliyetin şahıs işletmesi olarak mı, yoksa limited veya anonim şirket gibi başka bir yapı altında mı yürütüleceği belge listesini doğrudan etkiler.

Temel belgeler bakımından pasaport, noter tasdikli tercüme, vergi kimlik numarası ve Türkiye’de ikamet ediliyorsa ikamet izni belgesi öne çıkar. Ticaret sicili tarafında ise MERSİS üzerinden yürütülen kayıt süreci, şirket belgelerinin düzenlenmesi, noter tasdiki ve ilgili Ticaret Sicili Müdürlüğüne başvuru aşamaları belirleyicidir. Dosya hazırlanırken belge adlarının, tercümelerin ve noter işlemlerinin başvuru yapılacak yapıya uygun olması gerekir; aksi halde kurum ek belge veya düzeltme talep edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı biri Türkiye’de şahıs şirketi kurarken hangi temel belgeler öne çıkar?

Temel belgeler bakımından pasaport, pasaportun noter tasdikli tercümesi, vergi dairesinden alınmış vergi kimlik numarası ve Türkiye’de ikamet ediliyorsa ikamet iznine ilişkin noter tasdikli belge öne çıkar.

Pasaport tercümesi neden noter tasdikli istenir?

Pasaport yabancı dilde düzenlendiği için resmî işlemlerde genellikle noter tasdikli tercümesiyle birlikte değerlendirilir. Böylece ad, soyad, doğum tarihi, uyruk ve belge numarası gibi bilgiler Türkçe olarak dosyada kullanılabilir.

Vergi kimlik numarası sadece kuruluş aşamasında mı gerekir?

Hayır. Vergi kimlik numarası şirket kuruluşunun yanında banka işlemleri, vergi dairesi kayıtları, bazı noter işlemleri ve ticari faaliyetle bağlantılı resmî başvurularda da karşınıza çıkabilir.

Şirket kurmak yabancı kişi için çalışma izni anlamına gelir mi?

Hayır. Şirket kurmak tek başına çalışma izni anlamına gelmez. Çalışma izni, yabancının Türkiye’de fiilen çalışması bakımından ayrıca değerlendirilen ayrı bir hukuki statüdür.